Kahve demlerken en sık duyulan soru şudur: “Kaç ölçek kahve koyayım?” Kaşık, ölçek ya da fincan gibi hacim ölçüleri her seferinde farklı sonuç verir; çünkü aynı hacimdeki öğütülmüş kahvenin ağırlığı, çekirdeğin kavrulma derecesine ve öğütme boyutuna göre değişir. Açık kavrulmuş bir kahvenin dolu bir yemek kaşığı 6 gram gelirken, koyu kavrulmuş ve iri öğütülmüş bir kahvede bu değer 4 grama düşebilir. Bu yüzden tutarlılık isteyen herkes er ya da geç terazi kullanmaya başlar. Gram cinsinden düşünmek, kahveyi tekrarlanabilir bir işe dönüştürür.
Kahve-su oranı genellikle 1:15, 1:16 gibi gösterilir. Soldaki sayı kahvenin ağırlığını, sağdaki sayı suyun ağırlığını temsil eder. 1:16 oranı, 1 gram kahve için 16 gram su demektir. Su ölçümünde mililitre ile gram pratikte birbirinin yerine kullanılabilir; oda sıcaklığındaki 1 ml su yaklaşık 1 gram gelir. Bu da terazinin üzerine doğrudan sürahi koyup su dökebilmenizi sağlar.
Kahve gram hesaplama işlemi iki basit formüle dayanır:
İkinci formül günlük hayatta daha kullanışlıdır, çünkü çoğu zaman elimizde belli hacimde bir sürahi ya da kupa vardır ve ona göre kahve tartarız.
Öğütülmüş kahve, demleme sırasında suyun bir kısmını içine hapseder. Kaba bir kural olarak her 1 gram kahve yaklaşık 2 gram suyu tutar. 30 gram kahveyle 500 gram su kullanırsanız fincana inen sıvı 500 değil, yaklaşık 440 gram olur. Bardağı tam doldurmak istiyorsanız suyu bu farkı telafi edecek şekilde artırın. French press gibi telveyle suyun uzun süre temas ettiği yöntemlerde bu kayıp daha belirgin hissedilir.
Aşağıdaki değerler başlangıç noktasıdır; damak zevkinize göre birer kademe yukarı ya da aşağı gidebilirsiniz. Tabloda 250 gram (yaklaşık bir büyük kupa) ve 500 gram su için gereken kahve miktarları verilmiştir.
| Yöntem | Önerilen oran | 250 g su için | 500 g su için |
|---|---|---|---|
| Pour over (V60, Kalita) | 1:15 – 1:17 | 15 – 17 g | 30 – 33 g |
| French press | 1:12 – 1:15 | 17 – 21 g | 33 – 42 g |
| AeroPress (standart) | 1:12 – 1:14 | 18 – 21 g | — |
| Moka pot | 1:7 – 1:10 | — | — |
| Espresso | 1:2 (sıvı çıktı) | — | — |
| Türk kahvesi | 1:10 civarı | — | — |
| Soğuk demleme (konsantre) | 1:8 – 1:10 | 25 – 31 g | 50 – 62 g |
Espresso ve moka pot, ekipmanın hazne hacmiyle sınırlı olduğu için sabit su miktarına göre hesaplanmaz. Espressoda oran, kullanılan kahveye karşılık fincana inen sıvının ağırlığıyla ölçülür: 18 gram kahveden 36 gram içecek almak 1:2 demektir. Moka pot ise kazanın emniyet valfine kadar doldurulup filtre sepetinin sıkıştırılmadan tamamen doldurulmasıyla zaten dar bir aralığa oturur.
Kahve zayıf ya da acı geldiğinde ilk refleks oranı değiştirmek olur, ama sorun çoğu zaman başka bir değişkendedir. Şu sırayı izlemek daha verimlidir:
Pratik bir yaklaşım: bir demlemede sadece tek bir değişkeni değiştirin. Aynı anda hem öğütmeyi hem oranı değiştirirseniz iyileşmenin nereden geldiğini anlayamazsınız.
Not tutmak kulağa fazla titiz g